ایمیل :   رمز عبور :        فراموشی رمز؟  
آخرین اخبار
۞ :: اختصاصی : شبی نه مثل شب های دگر/ گزارشی از لیله القدر شب استاد محمد یونس جعفری
۞ :: اختصاصی : اولین نشست ماهانه شاعران پارسی زبان با عنوان "ضیافت همزبانی"
۞ :: اختصاصی : نخستین ضیافت همزبانی با گرامیداشت یاد و خاطره استاد حسین آهی با حضور شاعران پارسی زبان برگزار می‌شود.
۞ :: اختصاصی : بخش دوم گفتگوی اختصاصی سایت شاعران پارسی زبان با دکتر سید نقی عباس (کیفی) پیرامون وضعیت نسخ خطی و نسخه‌پٰژوهی
۞ :: اختصاصی : شب حسین آهی در گروه بین‌المللی هندیران برگزار شد.
۞ :: خاطرات علیرضا قزوه از «مرحوم حسین آهی» در یک شعر
۞ :: اختصاصی : گفتگوی اختصاصی سایت شاعران پارسی زبان با « آنا برزینا» شاعر و استاد دانشگاه زبان فارسی در روسیه
۞ :: اختصاصی : شب دهرمیندرنات از سری برنامه‌های گروه بین المللی هندیران
۞ :: نوسروده علیرضا قزوه برای حسین آهی
۞ :: اختصاصی : گروه بین‌المللی هندیران: انتقاد از نحوه انتشار تنها مجله فارسی در هند
۞ :: اختصاصی : غزلی از مرحوم حسین آهی
۞ :: اختصاصی : استادحسین آهی شاعر و پژوهشگر درگذشت.
۞ :: اختصاصی : شب استاد دکتر ظهیر احمد صدیقی در گروه بین‌المللی هندیران برگزار شد.
۞ :: اختصاصی : گفتگوی سایت شاعران پارسی زبان با دکتر نقی عباس «کیفی»، شاعر و استاد دانشگاه
۞ :: تازه‌ترین سروده شاعر هندی در مدح امام علی(ع): «ز قدسیان بشنیدم، علی ولی‌الله»
۞ :: اختصاصی : تمدید مهلت ارسال اثر دومين دوره مسابقه شعر حماسه گوهرشاد
۞ :: دورهمی شاعران پارسی در «ضیافت هم‌زبانی»
۞ :: اختصاصی : شب استاد دکتر غلامعلی حداد عادل در گروه بین‌المللی هندیران در واتساپ برگزار شد.
۞ :: اختصاصی : استاد امیر برزگر خراسانی درگذشت
۞ :: اختصاصی : برگزاری شب استاد عابدی در گروه بین المللی هندیران

Share
دومین برنامه مجازی گروه بین‌المللی هندیران، دیدار با دکتر اکبر ایرانی مدیر موسسه میراث مکتوب ۲۲ ام تیرماه مصادف با ۱۳ جولای ۲۰۱۹ ساعت ۲۲ شب به وقت ایران با حضور جمعی از شاعران و پژوهشگران ایران، هند پاکستان، افغانستان، تاجیکستان، روسیه و سوریه برگزار شد.
در این برنامه که اجرای آن بر عهده دکتر نقی عباس کیفی بود سوالاتی توسط حاضرین در جلسه پیرامون نسخ خطی از دکتر اکبر ایرانی پرسیده شد.
دکتر علیرضا قزوه، دکتر علی اکبر شاه، دکتر بلرام شکلا، دکتر اخلاق آهن، دکتر نغمه مستشار نظامی، دکتر عزیز مهدی، دکتر بلقیس فاطمه حسینی، امین صدیقی، دکتر سمیه شکری و مرضیه فرمانی از جمله حاضرین درجلسه بودند که سوالاتی را پرسیدند.
این برنامه با خوش آمد گویی دکتر قزوه و دکتر نقی عباس به مهمان برنامه دکتر اکبر ایرانی آغاز شد.
در ادامه پرسش و پاسخ‌های مطرح شده دراین برنامه را می‌خوانیم:
دکتر قزوه: ضمن عرض خوش آمد خدمت جناب دکتر ایرانی، برای ما بفرمایید که چند سفر به هندوستان داشتید و آیا برنامه آموزش نسخ خطی هم در هند داشتید؟
ایرانی: با عرض سلام خدمت همه ی دوستان بنده دوبار به هندوستان سفر کردم. در دو همایش غالب دهلوی وهمایشی در دانشگاه علیگرحضور داشتم و یکبار هم کارگاه نسخه شناسی را در مرکز تحقیقات برگزار کردیم.
دکتر نقی عباس: خیلی ممنونم آقای دکتر، اندکی راجع به موسسه میراث مکتوب و اهداف آن نیز درآغاز برای ما صحبت بفرمایید.
در سال ۱۳۷۲ طرح میراث مکتوب و احیای نسخ خطی به وزارت فرهنگ و ارشاد داده شد و در سال ۱۳۷۶ این مجموعه به شکل موسسه و درواقع به عنوان نخستین موسسه در این زمینه به شکل تخصصی به فعالیت های خود ادامه داد. تاکنون حدود ۴۱۰ جلد کتاب در ۳۲۰ عنوان از سوی میراث مکتوب منتشر شده است و سه نشریه تخصصی گزارش میراث، آینه میراث و میراث علمی ایران اسلام را منتشر می‌کنیم. برای حفظ و اشاعه فرهنگ تحقیق و تصحیح در داخل و خارج از کشور نیز کارگاه‌هایی را برگزار کردیم.
دکتر نقی عباس: دکتر ایرانی راجع به فهرست نسخ خطی و کتب چاپی که تا این زمان چاپ فرمودید و اهمیت تدوین فهرست ها توضیحی بدهید لطفا.
دکتر ایرانی: ما در پروژه های مکتوب سه پروژه را دنبال می کنیم. میراث مشترک ایران و شبه قاره، میراث مشترک ایران و عثمانی و میراث مشترک ایران و ماورا النهر و از هر میراث مشترک چندین نسخه را منتشر کردیم. یکی از مهمترین کارها انتشار فهرست متون چاپ شده در شبه قاره هند و پاکستان  است که آقای دکتر عارف نوشاهی آن را در 4جلد تالیف کردند و جلد پنجم آن نیز به زودی منتشر خواهد شد.
دکترقزوه: دکتر خواجه پیری مدیر مرکز میکروفیلم نور در چند ماه آینده سمینار بزرگی برای نسخ خطی هندوستان خواهند داشت و ازمدیران کتابخانه‌ها و موسسات مربوط به نسخ خطی بسیاری از کشورها و سراسر هند دعوت به عمل خواهند آورد، آیا اطلاعی در این‌باره دارید؟
دکترایرانی: خیلی ممنون که این خبر را دادید. مایلم به عنوان محور موسساتی که در این زمینه فعالیت دارند ما هم حضور داشته باشیم و می توانیم چند پنل را با موضوعاتی در این زمینه مدیریت کنیم و از برگزیده ی محققان و مصححان استفاده کنیم و آن ها را معرفی کنیم.
دکترنقی عباس: جناب دکتر ایرانی راجع به فهرست نسخ خطی و کتب چاپی که تا این زمان چاپ فرمودید و اهمیت تدوین فهرست ها توضیحی بدهید لطفا
دکترایرانی: ما برخی از پایان نامه های محققان کشورهای دیگر را هم منتشر کردیم و علاقه مندیم متون کهن فارسی در شبه قاره را با نظارت اساتید منتشر کینم. اگر علاقه مندان در پایان نامه های خود به نسخ خطی پرداخته اند دعوت می کنیم که به ما اطلاع دهند و بخشی از کار را بفرستند و سعی می کینم در سری میراث مشترک ایران و شبه قاره هند و پاکستان منتشر کنیم. ما تاکنون فهرست نسخه های خطی بعضی شهرها و کشورها را نیز چاپ کردیم. برای مثال فهرست نسخه های خطی دانشگاه پنجاب، موزه ملی پاکستان، کالج وادام آکسفورد و فهرست رشت و آمل و مدرسه نمازی خوی. البته اولویت ما انتشار فهرست نبوده و نیست. اما انتشار فهارس فارسی بعضی کشورها از جمله ۱۴ کتابخانه ایتالیا را آماده چاپ داریم و در نظر داریم جلد ۵ و ۶ فهرست نسخه های خطی آقای نوشاهی را هم منتشر کنیم.
 
نقی عباس: جناب دکتر ایرانی، با کوشش های مرحوم احمد منزوی فهرست مشترک نسخ خطی پاکستان تهیه و تدوین شد، راجع به همچنین پروژه در هند هم طرحی دارید؟ یا می شود با همکاری شما و نهادهای دیگر این طرح را راه اندازی کرد؟
دکترایرانی: کار کردن در هند کمی نسبت به پاکستان مشکل تر است. در هند باید محققانی که در این زمینه کارمی کنند مثل استاد حسن عباس اهتمام کنند و فهرست نسخه های خطی فارسی مشترک ایران و هند را منتشر کنند. امیدواریم با حضور فعالی که اخیرا جناب دکترحسن عباس در حوزه مدیریت کتابخانه و تصحیح نسخ پیدا کردند بتوان به تفاهم نامه های مشترکی رسید و ما بتوانیم از مصححان جوان در این زمینه استفاده کنیم.
سمیه شکری: لطفا در مورد مجلاتی که از طرف میراث مکتوب چاپ میشود هم توضیحی بفرمایید.
در موسسه میراث مکتوب سه مجله منتشر می شود. آینه میراث که دو فصل نامه است و رتبه علمی پژوهشی دارد. تقریبا ۷۰ شماره از آن منتشر شده و در زمینه متن شناسی است. گزارش میراث که فصل‌نامه است و درباره مباحث ایران شناسی و نسخه شناسی و جستارهای ادبی است و میراث علمی که دو فصلنامه است و ۱۳شماره از آن چاپ شده و درباره تاریخ علم در دوره های اسلامی در زمینه های مختلف فیزیک و هندسه و ریاضی و نجوم است. همچنین این مجله‌ها به شکل آنلاین دربخش نشریات سایت میراث مکتوب برای علاقه مندان قابل دسترسی است و می توانند از آن استفاده کنند.
طرح جالبی که بعد از ۲۰ سال منتشر شده فهرست متون چاپ شده از آغاز ورود صنعت چاپ به ایران یعنی حدود از ۱۲۳۴ تا ۱۳۹۰ که قریب به ۱۲ هزار متن چاپ شده در این مدت فهرست شده و در دو جلد آماده چاپ است. که به هر محقق و مصححی کمک می کند. با مراجعه به این کتاب مشخص می شود چه کتابی در چه زمانی چاپ و تصحیح شده است. و هم از دوباره کاری ها جلوگیری می شود و مطلع می شوند که یک کتاب چند بار چاپ شده است.
دکتر علی اکبرشاه: با عرض سلام و درود خدمت جناب اکبر ایرانی و تشکر از زحمات جناب عالی در احیا و نشر میراث خطی فارسی، از آنجا که هند مهد اول نسخ خطی فارسی در جهان است، آیا میراث مکتوب برنامه خاصی در زمینه تصحیح این نسخ از جمله تشکیل گروه نظارتی وغیره در نظر دارید؟
دکترایرانی: دسترسی به نسخه های خطی هندوستان خیلی مشکل است. ما نسخه های خطی خارج ایران را بعد از یک مکاتبه و گاهی پرداخت مبالغی به راحتی و یا به هرواسطه ای نسخه ها را به دست می آوریم. رساله المصادر بسطی را که قبلا بخشی از آن به دستمان رسیده بود را منتشر کردیم. یک کتاب فرهنگ عربی فارسی قرون ۵ و ۶ بسیار کهن است. که دکتر علی اشرف صادقی تصحیح کردند و آن را چاپ کردیم. و الان از طریق دوستان می خواهیم این رساله را بگیریم اما دسترسی به آن بسیار مشکل است. و متاسفانه نمی دانیم در این کتابخانه چه نسخ خطی موجود است.
دکتر مستشارنظامی : اگر لطف بفرمایید در خصوص نسخ خطی فارسی در هندوستان بفرمایید آیا اطلاع دقیقی در این زمینه وجود دارد که چه تعداد نسخه خطی فارسی در این کشور وجود دارد،و در کدام کتابخانه ها نگهداری می شوند.
دکترایرانی: درباره کیفیت و کمیت نسخه های خطی شبه قاره اطلاعات ما درباره پاکستان دقیق تر است. به دلیل فهرست هایی که تا کنون منتشر شده است. اما درباره شبه قاره هند اطلاعات چندانی نداریم. اما تخمین هایی زده می شود که نشان می دهد که بالغ بر ۵۰۰ هزار تا یک میلیون نسخ خطی به زبان فارسی و عربی وجود دارد که چندان دقیق نیست. آن چیزی که برای ما مهم است نسخه های کهن ارزشمندی است که در این منطقه نوشته شده که باید شناسایی، بازتولید، تحقیق و تصحیح شود.
دکتربلرام شکلا: آیا نسخ خطی زبان سانسکریت به غیرازکتابخانه آستان قدس در دیگر کتابخانه های ایران و جهان حضور دارند؟
دکتر ایرانی: ممکن است در کتابخانه های مرکزی دانشگاه تهران و کتابخانه ملی ایران نسخه هایی به زبان سانسکریت وجود داشته باشد اما برای اطلاع بهتر می توانید در اینترنت درسایت آقا بزرگ تهرانی جستجو کنید که به شما می گوید در کدام کتابخانه چه نسخه‌ای وجود دارد. اما کار کامل و نهایی شده فهرست نسخه های خطی ایران مجموعه ای ست که با عنوان فنخا شهرت یافته است که در ۴۴ جلد در قطع رحلی متن کامل فهرست های ایران در این کتاب وجود دارد که لازم است که مرکز تحقیقات یک دوره از این فهرست ها را داشته باشد که بتوانید به راحتی جستجو کنید.
دکترنقی عباس: آقای دکتر ایرانی، لطفا بفرمایید  که برای دانشجویان دکتری که بخواهند پایان نامه های خود که تصحیح متن باشد را از میراث چاپ کنند چه روندی دارید؟
دکتر ایرانی: برای کار بر روی نسخه های خطی اولویت هایی وجود دارد. اساسا چون نسخه خطی فارسی چه در شبه قاره چه در کشورهای اروپایی حد و حصری ندارد. باید از لحاظ ویژگی های زبانی و کهنگی بررسی کرد که چه امتیازهایی نسبت به دیگر آثار چاپ شده دارد. یا از لحاظ اطلاعات تاریخی و جغرافیایی بر اطلاعات ما اضافه کند. مثلا سفرنامه هایی که به ما اطلاعات ارزشمندی بدهد و برای مخاطب مفید و قابل استفاده باشد.
دکترقزوه: در ایران قانون کپی رایت رعایت نمی شود آیا چاپ نسخ خطی و کپی کردن از نسخ هم جزهمان قانون حساب می شود؟ دوستان ما خیلی از نسخ خطی کتابخانه های هند تاجیکستان ترکیه و... را دارند.
دکترایرانی: کپی رایت در ایران به این شکل است که ۵۰ سال پس از فوت مولف می توانند هر کتابی از مولف را منتشر کنند. در مورد نسخه های خطی خارج از کشور چون ایران تابع رعایت قانون تجارت جهانی نیست ملزم به رعایت کپی رایت نیست و می تواند هر نسخه ای را که از کشورهای دیگر به هر طریقی دریافت کرده است منتشر کند. البته ما سعی می کنیم با کشورها و کتابخانه هایی که  کار می‌کنیم کپی رایت را کتبا بگیریم و مبلغ آن را هم پرداخت کنیم.
دکترنقی عباس: آقای دکتر ایرانی راجع به متن پژوهان برجسته هند هم اندکی صحبت کنید و اگر خاطره ای دارید خوشحال می شویم برای ما تعریف کنید.
دکترقزوه: با توجه به این که برنامه بعدی ما شب دکتر امیر حسن عابدی پدر زبان فارسی هند است می خواهیم از زبان شما زحماتی که استاد عابدی برای زبان فارسی در هند کشیدند را بشنویم. چون تا روزهای آخر عمرشان هم بسیار زحمت می کشیدند و در زمینه ی ادبیات بازیافتی که یک شاخه ی فراموش شده در ادبیات است فعالیت می کردند.
دکترایرانی: دوبار بیشتر توفیق حضور درهند نداشتم. البته در سفری که به علیگر رفتم به خدمت مرحوم استاد نظیر احمد رفتم که علت کهولت سن ایشان خیلی امکان بحث و گفتگو نبود. کارهای ارزشمند ایشان و فرزندان فاضله ی ایشان قابل تحسین است. همچنین دیوان حافظی که ایشان تحقیق و تصحیح کردند. با استاد عابدی هم به همین شکل، خیلی فرصت اینکه در محضرشان تلمذ کنم را نداشتم متاسفانه.
دکترنقی عباس: آقای دکتر ایرانی، برای ترویج نسخه پژوهی در عصر حاضر چه توصیه ها را دارید؟
دکترایرانی: خوشبختانه علاقه ی نسل جوان به تحقیق و تصحیح متون در دهه اخیر بسار شده است. به خصوص در داخل کشور که ما از نزدیک شاهد هستیم و جدی تر گرفته می شود. البته بعضی ها نیز این کار را راحت گرفته و به سراغ نسخه‌ها می روند آن‌ها را ضایع می‌کنند اما جریان تصحیح متون در این زمینه بیشتر شکل گرفته است و علت آن این است که فهرست نسخه های خطی خیلی راحت تر در دسترس قرار گرفته است. و بسیاری از کتابخانه‌ها نسخه ها را به شکل آنلاین در اختیار قرار داده‌اند. مطالعه کتاب ها و رساله هایی که در زمینه نسخه پژوهی منتشر شده است می تواند زمینه راهنمایی علاقه مندان را فراهم کند.
دکتر قزوه: یکی از مشکلات شاعران و ادیبان این است که ارتباطی با نسخ خطی قدیمی و کتابخانه های قدیم ندارند. در گروه هندیران تعداد شاعران و پژوهشگران تقریبا برابر است. می توانید برای شاعران توصیه ای کنید که فقط به یک جنبه نپردازند و به نسخ خطی و تصحیح آن هم بپردازند.
دکترایرانی: طبعا کسانی که ذوق و هنر شاعری دارند در تصحیح متون موفق تر هستند. با اشرافی که بر اوزان و ویژگی های شعر دارند راحت تر می توانند تصحیح کنند. البته با رعایت استانداردهای تصحیح متون بدون دخالت ذوق و سلیقه. گزینش بهترین و درست ترین واژه نسبت به متن که شاعران توفیق بیشتری دارند. امیدواریم علاقه مندان به این مباحث بیشتر توجه کنند.
دکترنقی عباس: آقای دکتر ایرانی، راجع به چاپ فاکسیمله نسخ چه طرحی دارید؟
ایرانی: نسخه های خطی نفیس در خیلی از کتابخانه های دنیا نسخه هایشان را آنلاین می کند. الویت ما در چاپ عکسی این است که نسخه های مربوط به قرن ۷ هجری اگر به خط مولف باشد به عنوان یک سند از لحاظ قدمت با مقدمه تحقیقی و پژوهشی در اختیار قرار بگیرد. چاپ فاکسیمله زمانی مفید است که حتما مقدمه تحقیقی و نسخه شناسی و حدالامکان نمایه داشته باشد تا این زمینه  برای محققان فراهم شود که بیایند و متن را تحقیق و تصحیح کنند. چاپ عکسی یا نسخه برگردان ارائه اصل سند برای محققان است که با خط نسخه و مباحث زبانی آن آشنا شوند. خیلی از نسخه ها اعراب گذاری هستند که در نسخه های قرن ۶ و ۷ می بینیم. و فرهنگستان می تواند استناد کند که این نقطه گذاری ها در نسخه ها وجود داشته است.
دکتر قزوه: سوالی دیگری که پیش آمد اینکه کتاب نسخه ناسخه مثنوی که نسخه نفیس کتابخانه ملی بود و نسخه خوبی ست که فکر می کنم خوب است بر روی آن کار شود راجع به اینکه چقدر ضروری ست که نسخه ناسخه مثنوی مطرح و چاپ شود اگر مطلبی دارید بفرمایید.
دکتر ایرانی: نسخه ناسخه مثنوی که نسخه بسیار مهمی است و موضوع سخنرانی من در بزرگداشتی که برای حضرت مولانا در ترکیه در سال ۲۰۰۷ برگزار شد نیز بود و بعد ها این نسخه به عنوان رساله دکتری تصحیح شد. نسخه ی نفیس آن ۱۲ مینیاتور دارد که جای چاپ عکسی آن وجود دارد که بخاطر حجم بالای نسخه کسی اقدام به چاپ آن نکرده است و جز نسخه های مهم است و حتی شروحی که عبداللطیف نوشته است به عنوان پایان نامه در ایران کار شده است که امیدواریم منتشر شود.
دکترقزوه: جا دارد که خبر خوبی را هم مژده بدهم و اینکه از غزلیات بیدل دهلوی بر اساس نسخه های فراوانی که از هند و دیگر کشورها آماده کردیم مجموعه غزلیاتی در سه جلد توسط نشر شهرستان ادب با تصحیح جناب دکتر سید مهدی طباطبایی و بنده آماده شده است و روزهای پایانی آن است که به زودی منتشر خواهد شد.
خدمت جناب دکتر ایرانی خسته نباشید عرض می‌کنم. تشکر می کنم از زحمت شما ان شاالله باز هم مهمان ما باشید و اطلاعات مفیدی را با در میان بگذارید و بتوانیم شاهد حضور شما در هند داشته باشیم.
دکترایرانی: تشکر می کنم از همه عزیزانی که در این برنامه شرکت کردند و تبادل نظر انجام شد. اخبار حوزه ی کتاب و نسخ در هند را به ما منتقل کنید و ارتباط با میراث مکتوب را از طریق سایت و کانال تلگرام حفظ کنید. به امید دیدارشما علاقه مندان در موسسه میراث مکتوب.

تنظیم: مرضیه فرمانی
 
تاریخ ارسال خبر :   1398/4/23 در ساعت : 18:55:6       تعداد مشاهده این خبر : 103






بازدید امروز : 9,342 | بازدید دیروز : 29,686 | بازدید کل : 111,847,558
کلیه حقوق این سایت محفوظ است ، طراح و برنامه نویس : علیرضارضایی