ایمیل :   رمز عبور :        فراموشی رمز؟  
آخرین اخبار
۞ :: میزگرد شعر دفاع مقدس
۞ :: «پنج‌ عکس و پنج‌ روایت» از شهریار
۞ :: سوگواره شعر «پلک صبوری» در آستانه روز شعر و ادب
۞ :: سعید بیابانکی در روزهای پایانی مبارزه با «کرونا»
۞ :: شعرخوانی شاعران ایرانی و فارسی‌سرایان غیرایرانی
۞ :: جایزه ۱۰ هزار یورویی برای بهترین شعر عاشورایی
۞ :: تمجید رهبر انقلاب از شعر عاشورایی «سعید بیابانکی»
۞ :: اختصاصی : نخستین سوگواره مجازی به میزبانی محافل ادبی با عنوان «ده شب ده محفل» برگزار می‌شود
۞ :: اختصاصی : رونمایی شش کتاب فارسی شاعران ایران منتشر شده در هندوستان
۞ :: اختصاصی : فرصتی برای شنیدن صدای شعر انقلاب/معرفی آثار شاعران فارسی‌زبان در دانشگاه‌های هند
۞ :: پویش ادبی اقتراح ماسک راه اندازی شد
۞ :: اختصاصی :  گزارشی از برپایی نقد کتاب " زعفران و صندل" سروده دکتر بلرام شکلا از هند 
۞ :: گزارشی از برپایی نقد کتاب نگارخانه گنگا سروده نقی عباس کیفی از هند
۞ :: نهاد کتابخانه‌ها در حوزه شعر راهی را می‌رود که دیگران نرفته‌اند
۞ :: پیکر علیرضا راهب روز شنبه (هفتم تیرماه) تشییع می‌شود
۞ :: مومنی، حوزه هنری را «مومنانه» اداره کرد
۞ :: قزوه: تغییر مدیریت در حوزه هنری، آرام، حساب‌شده و عاقلانه بود
۞ :: مجموعه سروده‌های سیده بلقیس حسینی،‌ شاعر فارسی‌زبان هندوستانی، در مجموعه‌ای با عنوان «در انتظار جمعه آخر» منتشر شد.
۞ :: اختصاصی : شب استاد حمید سبزواری با عنوان پدر شعر انقلاب
۞ :: اختصاصی : کیش برای پنجمین بار شعرباران می‌شود



کارگاه شعر



ردیف وارزش آن در شعر فارسی:     به قلم حمید خصلتی
ردیف از اجزای شعر فارسی ویکی از شاخصه های موفقیت ودلنشینی یک شعر محسوب میشود درباره ردیف تعاریف زیادی امده است. در لغت نامه دهخدا در مورد ردیف می نویسد:ردیف کلمه ای باشد یا بیشتر که بعد از قافیه مکرر گردد.ملاحسین کاشفی می گوید:ردیف در صنعت شعر آن است که حرفی از حروف ضمیر ویا یک کلمه یا بیش از آن بعد از اتمام قافیه آورده شود واین ردیف از آن گویند که بعد از قافیه آید.در کتاب واژه نامه شاعری در باره ردیف آمده است:ردیف گونه ای از توازن واژگانی است که از همگونی کامل یک یا چند واژه با توالی یکسان بعد از قافیه می آید. یکی ازکامل ترین تعریف های ردیف را دکتر محسنی در کتاب ردیف وموسیقی شعر ارائه داده است.دکتر محسنی می گوید:ردیف واژه یا واژه هایی است همگون که پیوسته یا گسسته در یک یا چند معنی پس از قافیه ودر پایان مصراع می آید.
از تعریف بالا نکات زیر استفاده می شود:

1-ردیف میتواند یک یا چند واژه باشد

2-ردیف می تواند پیوسته یا جدا باشد.

3-ردیف میتواند یک معنی یابش از یک معنی داشته باشد.

4-ردیف باید بعد از قافیه ودر پایان مصراع بیاید.




ردیف بایک واژه:آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند          آیا شود که گوشه ی چشمی به ما کنند



ردیف با چند واژه:خوشتر از فکر می وجام چه خواهد بودن               تاببینیم سرانجام چه خواهد بودن



ردیف پیوسته:رد خرابات مغان گر گذر افتد بازم                  حاصل خرقه وسجاده روان دربازم



ردیف با چند معنی مختلف:

نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد      عالم پیر دگر باره جوان خواهد شد

این تطاول که کشید از غم هجران بلبل                 تاسراپرده یگل نعره زنان خواهد شد

گل عزیز است غنیمت شمریدش صحبت               که به باغ امد از این راه و از ان خواهد شد.



 دردوبیت پایانی معانی ردیف با بیت اول متفاوت است.بعضی از صاحب نظران هم معنا بودن را از ویزگی های ردیف گرفته اند حال انکه نمونه ی ذکر شده ونمونه های متعددی غیر از این میتواند دلیل بر این باشد که ردیف میتواند  با معنای متفاوت هم بیاید.البته این ویزگی در قالب هایی غیر از مثنوی قابل تعمیم است واگر در مثنوی دارای دو معنی متفاوت باشد به مرز قافیه نزدیک خواهد شد.

ردیف ویژگی شعر فارسی:

ردیف با اینکه خود واژه ای عربی است ولی از ویزگی های اختصاصی شعر فارسی است چرا که در اشعار قبل از اسلام به تکرار همراهی ردیف وقافیه دیده شده است.

شعر یزید بن مفرغ از اولین اشعار برجای مانده از دوره های ابتدایی شعر مردف است:

آب است ونبیذ است         عصارات نبیذ است         سمیه روسپیذ است

یا شعر کودکان بلخ:

از ختلان آمذیه          برو فراز آمذیه     آوارباز آمذیه     بیدل فراز آمذیه

این اشعار ونمونه های بسیار دیگری که در این مقال نمی گنجد دلیل بر این است که ردیف از اختصاصات شعر فارسی  قبل از اسلام بوده والبته دلایل دیگری نیز بر اثبات این مدعا وجود دارد واز ان جمله است اشعاری که در میان مردم رواج دارد وبه شعر عامیانه معروف است.

اکثر اشعار عامیانه مردف بوده وگاه بدون وزن یا قافیه هستند:

دویدم ودویدم سر کوهی رسیدم . (ضمیر متصل م ردیف است)

موشه ماسوره می کرد مادر موش ناله می کرد

گاهی ردیف جبران کننده ینبود قافیه نیز هست یعنی ردیف جایگزین قافیه شده است:

دویدم ودویدم /سر کوهی رسیدم/ دوتا خاتون رو دیدم /یکی به من آب داد /یکی به من نون داد/ نون رو خوردم/آب رو دادم به زمین/زمین به من علف داد/...

 که تا پایان شعر ردیف داد جبران نبود قافیه را کرده است.

امشب چه شبی است شب مراد است امشب           این خانه پر از شمع وچراغ است امشب

می توان گفت در اشعار عامیانه ردیف جزء جدانشدنی شعر است وتکیه موسیقی بر ردیف است.حتی گاهی اوقات در اشعار عامیانه ممکن است وزن  رعایت نشود وقافیه فراموش شود ولی ردیف هیچ گاه فراموش نمی شود.



                                                          ادامه دارد..ادامه این بحث مرز بین ردیف وقافیه چیست؟  را درجلسه آینده دنبال کنید...(حمید خصلتی)

 


تاریخ ارسال :   1391/10/28 در ساعت : 21:6:17       تعداد مشاهده : 5183



کسانی که این مقاله را می پسندند :



ارسال نظر :

مهدیه زرعی ( هدیه)
1391/11/27 در ساعت : 7:37:43
جالب بود...واقعا ممنون
بازدید امروز : 14,015 | بازدید دیروز : 39,444 | بازدید کل : 123,000,143
logo-samandehi