ایمیل :   رمز عبور :        فراموشی رمز؟  
آخرین اخبار
۞ :: یدالله امینی متخلص به «مفتون» در 96 سالگی درگذشت
۞ :: هفدهمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر فراخوان داد
۞ :: ابوالقاسم حسینجانى شاعر و نویسنده در ۷۳ سالگی درگذشت
۞ :: اشعار شاعران آئینی درباره حوادث اخیر کشور
۞ :: ماجرای خداحافظی اجباری قیصر امین‌پور
۞ :: سروده‌ 2 شاعر در پی حمله تروریستی شیراز
۞ :: سروده احمد بابایی برای عملیات تروریستی شیراز
۞ :: نابغه‌ای که نامش زیر سایه «فروغ» پنهان ماند
۞ :: ماجرای سرودن یک شعر معروف توسط مرحوم موید
۞ :: فراخوان دومین دوره‌‌ی جشنواره‌ی هنری «انسـانِ تمـام»
۞ :: محدثی خراسانی: تجزیه‌طلبان نمی‌توانند با ایران متحد مقابله کنند
۞ :: 14 ترکیب‌بند آیینی از نغمه مستشار نظامی به بازار آمد
۞ :: ماجرای آشنایی آیت‌الله خامنه‌ای با شهریار
۞ :: پاسخ جالب شهریار برای اقامت در اروپا
۞ :: شاعر شعر ناب در چامه‌ی بیست و پنجم
۞ :: تولید محتوا هدف اصلی کنگره‌های شعر آیینی
۞ :: توجه مقام معظم رهبری در ارتقای شعر معاصر
۞ :: کیومرث عباسی قصری شاعر غزل‌سرا در گذشت
۞ :: بیست و چهارمین کنگره سراسری شعر دفاع مقدس
۞ :: سلام شاعران فارسی‌زبان به ماه عزای حسینی



کارگاه شعر

بخش سوم آموزش عروض (به قلم حمید خصلتی)

رکن در عروض چیست
1-در مبحث قبل گفته شد که هجاهایی که ممکن است در یک واژه باشد سه گونه است.هجای کوتاه با علامت نوشتاریU وهجای بلند باعلامت نوشتاری- وهجای کشیده با علامت-U
2-هر رکن مجموعه ای از این هجا هاست
3-این هجا ها باید با نظم خاصی چیده شوند
حالا سه نکته بالا را دریک جمله می آوریم:
ارکان عروضی:
وقتی هجای شعری را به اجزای چهار تا چهار تا یا سه تا سه تا و یا غیره جدا کردیم به شکلی که نشان دهنده ی نظمی در آن ها باشد به آن رکن وبه مجموعه ی آنها ارکان عروضی میگویند. ساده تر آن است که به جای آن که بگوییم وزن فلان شعر از دو هجای بلند و یک هجای کوتاه در چهار بار تکرار تشکیل شده است، نام عروضی آن را بگوییم.
برای یاد گیری چگونگی نام گذاری ارکان باید افاعیل عروضی رایاد بگیریم.
برای نام گذاری مدل های مختلفی که از چینش هجا هابوجود آمده از اصطلاحاتی استفاده می شود که به ان افاعیل عروضی گفته می شود.همه ی ارکان افاعیل عروضی بر مبنای سه حرف (ف، ع، ل )نوشته می شود که همان ریشه ی ماضی فعل در عربی است.
مهم ترین ارکان عروضی بر حسب تعداد هجا به قرار زیرند:

ار کان عروضی از یک تا پنج هجایی متغیرند

1-     یک هجایی با هجای بلند –که" رکن عروضی آن" فع"میباشد .این رکن معمولا دروسط یا آخر مصراع می آید
به عنوان مثال در این سطر شعر: 
بنوشان یارا که نوشته میشود                                                  ب/ نو/ شا / یا/ را     وبه صورت خط عروضی خواهد بود:U - - - /- رکن اول آن "مفاعیلن" و رکن دوم که یک هجای بلند است" فع" می باشد
حال بیایید با هم در این شعر رکن عروضی فع را پیدا کنیم:
بنوشان یارا
ازآن می مارا
که در جان مشتاقان خمار اندازد
ب/ نو/ شا/یا/ را 
ا / زا/می/ما/را
 
2-رکن میتواند از دوهجا تشکیل شده باشد:
الف-یک هجای کوتاه ویک بلند.
U- که رکن عروضی آن میشود ف+عل=فعل
ب-میتوانددوهجای بلند باشد
_ _که رکن عروضی آن فع +لن >فعلن می شود وهم فا+عل>فاعل
3-رکن میتواند سه هجایی باشد که از یکی از حالت های زیر خارج نیست :
_  U  _
  _  _U
_  _  _
_  _U
فاعَلَن
فعولن
مفعولن
مفعولُ
 
مثال ها:     سا  /ر/بان   یا:سا/ر/با>             فا/ع/لن
در اینجا به یک نکته اشاره کنیم که اگر نون ساکن بعد از مصوت بلندی بیایید در خط عروضی خوانده نخواهد شد وبه همین دلیل درکلمه ی ساربان که قبل از نون ساکن مصوت بلند با آمده است نون خوانده نشدده واینگونه  مینویسیم:
سا/ر/با
سرودم>س/ رو/دم>           ف/عو/لن
خاکستر>  خا/کس/تر  >مف/عو/لن
باریده>با/ری/د  >مف/عو/ل
 
4- رکن میتواندچهار هجایی باشد که از یکی از حالت های زیر خارج نیست

_      _ U  _
  U  _   U_
_  _ U  U 
U  _  U  U
  _  _  _ U
U  _  _  U
  _  U  _ U
  _  U __  
  U  U_  _
_  U  U  _
فاعلاتن
فاعلاتُ
فعلاتن
فعلاتُ
مفاعیلن
مفاعیلُ
مفاعلن
مستفعلن
مستفعِلُ
مفتعلن
 
5- رکن میتواندپنج هجایی باشد که از یکی از حالت های زیر خارج نیست
_  _  U  _  _
_  U  _ U  U 
مستفعلاتن
متفاعلن
 
مثال ها:  باریده برما>با//ری/د/بر/ما>    مس/تف/ع/لا/تن
متنفرم>م/ت/نف/ف/رم  >م/ت/فا/ع/لن  یک نکته در اینجا قابل به ذکر است که اگر حرفی دارای تشدید باشد حرف مشدد دوبار نوشته میشود مثل مثال بالا
پایان بخش سوم
                                                                  بخش آموزشی بعدی تمرین تقطیع یک شعر وپیدا کردن وزن  آن خواهد بود.


تاریخ ارسال :   1391/8/1 در ساعت : 22:16:30       تعداد مشاهده : 3634



کسانی که این مقاله را می پسندند :



ارسال نظر :

اکرم بهرامچی
1391/8/8 در ساعت : 0:41:20
سلام
خیلی ممنون
دست مریزاد آقای خصلتی
مطهره عباسیان
1391/8/10 در ساعت : 7:48:8
سلام. ضمن خسته نباشيد حضور شما. چطور مي توان به مباحث قبلي هم دسترسي داشت؟
زهرا طاهرزاده فرد
1391/8/12 در ساعت : 0:50:29
با سلام جناب خصلتی
بسیار عالی
ممنون از زحمتتون
و انشا ءاله ادامه داشته باشه
فقط اگه صلاح بدونید دو مورد تایپی رو اصلاح بفرمایید
در بند 3 ارکان سه هجایی مورد آخر مفعولُ هجای کوتاه باید بعد از دو هجای کشیده تایپ شود
و در بند 4 مورد هشتم فاصله دو هجای کشیده رعایت شود
جسارت مرا می بخشید
زهرا طاهرزاده فرد
1391/8/12 در ساعت : 10:20:7
خصوصی

با سلام
جناب آقای خصلتی
از اشتباهم عذرخواهی میکنم
بخاطر اینکه در هر دو مورد بجای هجای بلند هجای کشیده نوشته ام
اگر اون اشتباه تایپی بود اشتباه من اساسی و بزرگ است
با پوزش مجدد از حضورتان درخواست دارم ویرایش یا حذف بفرمایید
اصلا آن نظر را هم با هدف نمایش دادن ننوشتم
با تشکر
بازدید امروز : 7,884 | بازدید دیروز : 29,686 | بازدید کل : 146,776,655
logo-samandehi